Pływanie – sport wyjątkowy
Pływanie to szczególna dyscyplina. Podczas ćwiczeń dochodzi do bezpośredniego oddziaływania wody na organizm z dostarczeniem nowych bodźców. Ciało funkcjonuje w odciążeniu, jest ułożone poziomo a oddech charakteryzuje się pogłębieniem. Woda nie jest środowiskiem naturalnym dla człowieka, organizm ludzki nie jest przystosowany do ciągłego przebywania w niej. Naturalną pozycją ciała jest pozycja pionowa, a do poruszania wykorzystywana jest głównie praca kończyn dolnych i siła tarcia o podłoże. Opór środowiska, w którym zazwyczaj porusza się człowiek, czyli powietrza, jest nieistotny. Pływanie jest przeciwieństwem wielu aspektów naturalnej egzystencji: pozycja ciała zmienia się z pionowej na poziomą, poruszanie następuje głównie dzięki pracy kończyn górnych a nie dolnych, opór podłoża nie ma znaczenia, natomiast opór środowiska wodnego jest znacznie większy i jest głównym czynnikiem wpływającym na ruch. Stąd tak ważne wydaje się organizowanie zajęć pływackich dla osób w każdym wieku.
Pływanie – jaki ma wpływ na nasz organizm?
Wartość pływania wynika z cech środowiska wodnego, które bezpośrednio rzutuje na organizm człowieka. Odciążenie umożliwia reedukację mięśni. Słabsze mięśnie w czasie skurczu osiągają pełną efektywność ruchową. Jeśli do pływania wybierzemy ciepłą wodę, rozluźnią się nasze mięśnie i dzięki temu ruch będziemy mogli wykonywać bez bólu. Dzięki sile wyporu zmniejsza się masa ciała człowieka co powoduje, że wszystkie ruchy wykonywane są znacznie swobodniej. Dodatkowo ciśnienie hydrostatyczne powoduje, że oddychając pod wodą poprawiamy wydolność i ruchomość klatki piersiowej. Dzięki temu następuje poprawa w funkcjonowania układu oddechowego. Staje się on wydolniejszy a głębokość oddechów zmienia się po kilku odbytych ćwiczeniach.
Środowisko wodne jest doskonałym miejscem by odpoczywać ale też poddawać się wysiłkom. Odmienna od powietrza gęstość wody może być wykorzystywana do ćwiczeń oporowych zwłaszcza w przypadku wykorzystania odpowiednich przyborów. Zwiększa to siłę oraz wytrzymałość mięśni przykręgosłupowych. W czasie pływania dominują dwie siły. Z jednej strony jest to siła oporu wody, która spowalnia pływaka w jego ruchu postępowym, z drugiej zaś generuje ona siły napędowe, których naturalną tendencją jest zwiększenia szybkości pływania. Pływak może tak długo przyśpieszać swój ruch, jak długo wytwarzane przez niego siły napędowe przewyższać będą siły oporu wody.
Na nieruchome ciało człowieka zanurzone w wodzie działają dwie podstawowe siły :
- siła ciężkości (Q) skierowana pionowo w dół,
- siła wyporu (Fw) działająca przeciwnie do siły ciężkości – pionowo w górę (prawo Archimedesa).
Pływacy, korzystają z prawa Archimedesa i to dzięki sile wyporu pływanie jest możliwe. Ciężar ciała pływaka jest mniejszy niż ciężar wody, który zawodnik wypiera. Pływak mierzy się także z oporem całkowitym, który stanowi wypadkową innych sił hamujących. Według B. Waade istnieją cztery jego składowe: opór czołowy, opór tarcia, opór wirowy i opór falowy.
Korzyści z pływania
Pływając nie tylko poznajemy prawa fizyki w praktyce, ale też dbamy o zdrowie wszystkich układów swojego ciała. Obcowanie z wodą pozwala lepiej poznać to środowisko i zbudować poczucie bezpieczeństwa w nienaturalnym dla człowieka otoczeniu. Dodatkowo wykonywanie ćwiczeń w wodzie służy rozwijaniu wszystkich zdolności motorycznych tj. siła, moc, szybkość, wytrzymałość, wydolność, koordynacja i równowaga. Pływanie jako dyscyplina aktywująca większość partii mięśniowych ciała może stać się treningiem fundamentalnym lub uzupełniającym dla osób w każdym wieku i o każdej sprawności.
Bibliografia
- Bartkowiak E. Pływanie. Program szkolenia dzieci i młodzieży. Warszawa 1997
- Pasek J., et al. Znaczenie pływania korekcyjnego i ćwiczeń w wodzie w fizjoterapii. Fizjoterapia2009
- Kutzner-Kozińska M., Proces korygowania wad postawy Warszawa AWF 2011
Trener Zuzanna Małkińska
